BNEWS Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) ngày 12/11 công bố bộ dữ liệu lớn đầu tiên từ kính viễn vọng không gian Euclid, bao gồm thông tin về hơn 900 triệu thiên hà.
Đây là bước tiến quan trọng trong nỗ lực xây dựng bản đồ ba chiều lớn nhất từ trước đến nay về vũ trụ, phục vụ nghiên cứu vật chất tối và năng lượng tối.
Bộ dữ liệu tổng hợp khoảng 13 tháng quan sát, có dung lượng 1,7 petabyte (tương đương 1,7 triệu gigabyte), với khu vực khảo sát rộng gấp khoảng 9.500 lần phần diện tích Mặt Trăng quan sát được từ Trái Đất. Ngoài các thiên hà, dữ liệu còn ghi nhận khoảng 15.000 ứng viên thấu kính hấp dẫn mạnh và hàng chục triệu chuẩn tinh. Đáng chú ý, Euclid đã phát hiện một số chuẩn tinh có ánh sáng phát ra từ thời điểm vũ trụ mới chỉ bằng khoảng 5% tuổi hiện nay, tức cách đây khoảng 13 tỷ năm. Chuẩn tinh là những vùng lõi thiên hà phát sáng cực mạnh, được cung cấp năng lượng bởi các hố đen siêu nặng ở trung tâm. Theo các nhà khoa học, hiện tượng thấu kính hấp dẫn xảy ra khi ánh sáng từ các thiên hà ở xa bị bẻ cong dưới tác động của lực hấp dẫn từ vật chất ở phía trước. Hiện tượng này giúp xác định sự phân bố vật chất trong vũ trụ, trong đó có vật chất tối vốn không phát ra hoặc hấp thụ ánh sáng nhưng có thể được nhận biết qua tác động hấp dẫn. Số ứng viên thấu kính hấp dẫn mạnh trong bộ dữ liệu mới vượt tổng số trường hợp được phát hiện trong nửa thế kỷ trước đó. Bà Valeria Pettorino, phụ trách khoa học dự án Euclid của ESA, cho biết kính viễn vọng này không chỉ chụp ảnh thiên hà mà còn đo khoảng cách, xác định vị trí của chúng trong không gian và theo dõi quá trình hình thành, phát triển của các cấu trúc vũ trụ trong khoảng 10 tỷ năm. Những dữ liệu này sẽ giúp tái dựng mạng lưới vũ trụ, qua đó làm rõ hơn vai trò của vật chất tối và năng lượng tối. Ước tính, vật chất thông thường chỉ chiếm khoảng 5% thành phần vũ trụ, trong khi vật chất tối chiếm khoảng 27% và năng lượng tối chiếm khoảng 68%. Euclid được phóng lên không gian năm 2023 và dự kiến hoàn thành bản đồ ba chiều bao phủ hơn 1/3 bầu trời vào năm 2031. Những kết quả nghiên cứu đầu tiên về vật chất tối và năng lượng tối dự kiến được công bố trong năm 2027. Theo BNews/