BNEWS Cấp C/O điện tử và phân cấp về địa phương giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí, chủ động xuất khẩu và nâng cao khả năng tận dụng ưu đãi từ các FTA.
Cải cách thủ tục cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), đặc biệt là chuyển đổi sang phương thức điện tử, đang mang lại thuận lợi thiết thực cho doanh nghiệp xuất khẩu, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí hành chính, chủ động kế hoạch giao hàng và khai thác hiệu quả hơn ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do (FTA).
Với doanh nghiệp có tần suất xuất khẩu thường xuyên, số lượng hồ sơ đề nghị cấp C/O lớn, cải tiến quy trình cấp chứng nhận xuất xứ mang lại tác động rõ nét trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc điều hành Công ty cổ phần Westfood Hậu Giang cho biết, trong 10 tháng năm 2026, doanh nghiệp đã thực hiện hơn 400 bộ hồ sơ đề nghị cấp C/O. Việc chuyển từ phương thức truyền thống sang tiếp nhận và xử lý hồ sơ trên môi trường điện tử giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong chuẩn bị, gửi và theo dõi hồ sơ, giảm thời gian đi lại, tiết kiệm chi phí hành chính và nhân lực. Theo bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt, thuận lợi trong theo dõi tình trạng xử lý hồ sơ còn giúp doanh nghiệp chủ động hoàn thiện chứng từ, tổ chức giao hàng và thực hiện đơn hàng xuất khẩu. Đối với doanh nghiệp chế biến rau quả, tiến độ hoàn thiện chứng từ có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm kế hoạch giao hàng, đáp ứng yêu cầu của khách hàng và đối tác nhập khẩu. Do đó, cải tiến quy trình cấp C/O theo hướng điện tử không chỉ giảm gánh nặng thủ tục mà còn hỗ trợ nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động xuất khẩu, nhất là với những doanh nghiệp có lượng hồ sơ lớn, hoạt động thường xuyên. Cải cách này cũng góp phần tăng tính chủ động cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục, tạo thuận lợi cho việc khai thác ưu đãi thuế quan từ các FTA. Với các thị trường xuất khẩu như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, việc đáp ứng quy tắc xuất xứ và sử dụng chứng từ chứng nhận xuất xứ phù hợp là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi sản phẩm đáp ứng quy định của hiệp định, ưu đãi thuế quan có thể góp phần giảm chi phí nhập khẩu cho đối tác, tạo lợi thế về giá và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường. Dù vậy, cấp C/O điện tử chưa đồng nghĩa mọi vướng mắc về chứng từ xuất khẩu đã được giải quyết. Bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt cho hay: Một số thị trường và khách hàng nhập khẩu vẫn yêu cầu C/O có chữ ký và đóng dấu của cơ quan có thẩm quyền. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải linh hoạt đáp ứng yêu cầu chứng từ của từng thị trường, đối tác, đồng thời cho thấy việc tiếp tục hoàn thiện quy trình điện tử cần gắn với thực tiễn giao dịch quốc tế. Đặc biệt, thuận lợi về thủ tục cấp C/O chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp có đủ năng lực quản lý, chứng minh nguồn gốc hàng hóa. Với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu rau quả như Công ty cổ phần Westfood Hậu Giang, truy xuất nguyên liệu là nền tảng để đáp ứng quy tắc xuất xứ, bảo đảm chất lượng sản phẩm và yêu cầu của khách hàng quốc tế. Đáng lưu ý, Công ty chú trọng phát triển vùng nguyên liệu, tăng cường liên kết với nông dân và các đơn vị cung ứng, qua đó chủ động nguồn cung, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc ngay từ đầu vào. Trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp quản lý thông tin, hồ sơ qua từng công đoạn, từ thu hoạch, thu mua, tiếp nhận, nhập kho đến chế biến và hình thành thành phẩm. Việc lưu trữ đầy đủ dữ liệu giúp xác định nguồn gốc nguyên liệu cấu thành từng lô hàng xuất khẩu, tạo cơ sở đối chiếu, kiểm tra khi khách hàng hoặc cơ quan chức năng yêu cầu. Theo bà Nguyễn Thị Minh Nguyệt, để chứng minh xuất xứ hàng hóa, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào bộ hồ sơ hoàn thiện tại thời điểm xuất khẩu mà cần hệ thống thông tin, chứng từ phản ánh đầy đủ quá trình hình thành sản phẩm. Từ nguyên liệu đầu vào đến chế biến, thành phẩm, mỗi công đoạn đều phải được quản lý chặt chẽ, bảo đảm khả năng truy xuất và tính minh bạch của hồ sơ. Đây cũng là yêu cầu ngày càng quan trọng khi thị trường nhập khẩu quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc, chất lượng và tính minh bạch hàng hóa. Việc kiểm soát tốt vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất không chỉ phục vụ chứng minh xuất xứ mà còn giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro xuất khẩu, đáp ứng yêu cầu khách hàng và nâng cao năng lực tận dụng ưu đãi FTA. Tuy nhiên, mỗi hiệp định có quy tắc xuất xứ riêng; khó khăn đối với doanh nghiệp chế biến rau quả là kiểm soát nguồn nguyên liệu, duy trì tính nhất quán của hồ sơ và bảo đảm khả năng truy xuất xuyên suốt quá trình sản xuất, nhất là khi nguyên liệu được thu mua từ nhiều vùng hoặc có sử dụng nguyên liệu, phụ liệu nhập khẩu. Ở góc độ quản lý, ông Nguyễn Hoàng Hà, Phó trưởng phòng Xuất xứ hàng hóa, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đánh giá, phân quyền, phân cấp là chủ trương đúng, giúp tổ chức cấp C/O bám sát hơn địa bàn sản xuất, kinh doanh. Doanh nghiệp có thể lựa chọn tổ chức cấp phù hợp tại địa phương, giảm thời gian đi lại và thực hiện thủ tục. Đến nay, cả 34 tỉnh, thành phố đã triển khai việc phân cấp trong lĩnh vực chứng nhận xuất xứ hàng hóa. Dù vậy, khối lượng hồ sơ lớn, nhân lực và kinh nghiệm xử lý xuất xứ tại một số địa phương còn hạn chế đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng thực thi. Theo ông Nguyễn Hoàng Hà, mỗi năm có hơn 2,5 triệu bộ hồ sơ C/O được xử lý. Nếu hồ sơ không được xử lý tốt, doanh nghiệp có thể bị phía nước nhập khẩu yêu cầu xác minh xuất xứ, ảnh hưởng đến quá trình hưởng ưu đãi thuế quan. Vì vậy, Bộ Công Thương tiếp tục hỗ trợ địa phương thông qua các đoàn công tác, tập huấn, tuyên truyền và hướng dẫn nghiệp vụ cho tổ chức cấp C/O cũng như doanh nghiệp. Cùng với cải cách thủ tục, việc nâng cao khả năng tiếp cận thông tin, chủ động cập nhật quy tắc xuất xứ của doanh nghiệp cũng là yêu cầu quan trọng. Cơ quan quản lý khuyến nghị doanh nghiệp thường xuyên nghiên cứu quy định của từng FTA, nâng cao năng lực đội ngũ, tham gia hội nghị, hội thảo, tập huấn và chủ động tìm kiếm cơ hội tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI. Theo các chuyên gia thương mại, từ thực tiễn doanh nghiệp và quản lý có thể thấy cấp C/O điện tử, phân cấp về địa phương và tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ đang góp phần tháo gỡ những khâu thủ tục trong hoạt động xuất khẩu. Do đó, để lợi ích cải cách chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh thực chất, doanh nghiệp cần đồng thời nâng cao năng lực quản trị nguồn nguyên liệu, kiểm soát quy trình sản xuất, lưu trữ hồ sơ và tuân thủ quy tắc xuất xứ. Sự kết hợp giữa thủ tục thuận lợi, quản lý minh bạch và năng lực chủ động của doanh nghiệp sẽ tạo nền tảng để hàng hóa Việt Nam tận dụng tốt hơn ưu đãi FTA, mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh trong thương mại quốc tế./. Theo BNews/

